Big school

Skribbel of skoonskrif: maak dit saak?

Help jou kind om sy handskrif te verbeter.

SHARE

 
Skribbel of skoonskrif: maak dit saak?
 
 
 

Skryf bly een van die grootste mylpale wat jou nuwe graad 1’tjie in sy eerste skooljaar moet bemeester en is ’n vaardigheid wat hy lewenslank sal gebruik, rekenaareeu ten spyt. Maar hoe gemaak as die lettertjies heeltemal krom en skeef uitkom? Hoe belangrik is dit dat hy mooi kan skryf en watter invloed kan sy gekrabbel op sy selfbeeld hê? Kan jy hom help om hierdie vaardigheid makliker onder die knie te kry? Ons het raad.

Graad 1'tjies kry van die eerste kwartaal af reeds punte vir skrif en lettervorming – so belangrik is skrif in die nuwe kurrikulum. En dit maak sin, veral as ’n mens onthou dat jou kind se skryfwerk sy suksesbelewing regdeur sy skoollewe kan beïnvloed.

Skrif is die primêre manier waarop ’n kind sy gedagtes op papier kan weergee, sê Estie Oosthuizen, ’n remediërende terapeut en departementshoof van die grondslagfase by die Laerskool Totiusdal in Pretoria.

Maar soos baie dinge in die lewe is skrif en lettervorming vir sommige kinders ’n tameletjie en kom dit nie vir almal ewe maklik nie.

Estie reken kinders behoort teen April al ’n goeie oorsig oor die hele alfabet te hê. Sy verduidelik dat skrif ’n hele paar elemente integreer: Jou kind moet die klank kan hoor en herken, sien hoe die lettertjies lyk en ’n betekenis daaraan heg, en dan moet hy ’n prentjie in sy geheue kan oproep en dit kan koppel aan die korrekte motoriese aksie.

Mooi skryf of net leesbaar?

Linda Rutgers is ’n dosent in onderrig vir die grondslagfase aan die Universiteit van Stellenbosch met 34 jaar onderwysondervinding. Toe sy in die onderwys begin het, vertel sy, was daar baie klem op die mooiheid van skrif.

“Ons is dit ingedril dat skrif netjies moet wees. Maar elke kind het uiteindelik sy eie manier van doen en jy kan ’n kind onder groot druk plaas as jy jou opvatting van hoe skrif moet lyk, aan hom opdwing. Deesdae gaan dit meer daaroor om ’n kind se liefde vir skryf te ontwikkel, al is daar nog onderwysers wat gesteld is op ronde, netjiese letters.”

Linda sê ’n mooi handskrif lok altyd positiewe reaksie uit en het beslis waarde. “Maar dit moenie oorbeklemtoon word en stres by ’n kind veroorsaak nie. Jou handskrif is maar een aspek van jou menswees.”

Leesbaarheid en netheid is die sleutelwoorde, sê Linda. Jy kan werk kry wat nie so mooi is nie, maar tog netjies. Die kind moet uiteindelik leer dat iemand anders sy skryfwerk gaan lees, en dan moet daar darem orde en netheid wees.

Estie sê die hoofdoel is bereik wanneer ’n leerder ...

  • sonder spanning sy bes doen
  • taamlik netjies skryf
  • met ’n vloeiende bewegingsritme skryf
  • se skrif maklik leesbaar is

Die proses

Jou kind sal eers net met kleinlettertjies begin. Die letters word in ’n spesifieke volgorde geleer wat nie ooreenstem met die alfabet nie. Aanvanklik sal hy op skoon velle papier sonder lyne begin.

Daarna skryf hy op ’n grondlyn (onder) en later sal hy begin oefen om tussen twee groot lyne te skryf. Dit gebeur alles in drukskrif, want lopende skrif verg meer vaardighede van die kleinspiere.

Waarheen werk hy dus?

  • Jou kind moet uiteindelik konstant ewe groot kan skryf.
  • Die spasiëring tussen die letters en woorde is belangrik. As dit nie ewe ver van mekaar af is nie, kan dit dui op ’n ruimtelike probleem.
  • Hy moenie te hard druk nie.
  • Let op na omkering van letters. Omkering kan dui op ruimtelike probleme. As dit ná die eerste kwartaal voortduur, oorweeg arbeidsterapie.
  • Letters soos o se sirkeltjies moet toemaak, anders is die sluiting onvoldoende.
  • Hy moet teen die linkerkant van die bladsy begin skryf. Indien die letters en woorde regs oor die bladsy skuins loop of jou kind net regs of net links op die bladsy skryf en nie die middellyn kruis nie, kort hy dalk arbeidsterapie.

Wat bepaal sy skrif?

Visuele vaardighede, hand-oog-koördinasievaardighede, sy liggaamshouding en sy begrip van sy liggaamsbeeld gaan uiteindelik bepaal hoe jou kind sy produk op papier sit, sê Linda.

  • Potloodgreep: Die vashou van die skryfinstrument is baie belangrik. “As die kind sy potloodgreep verkeerd aanleer, is dit baie moeilik om reg te stel. Dit ondermyn die gehalte van sy skrif en skryfspoed, sodat hy dikwels take nie betyds afgehandel kry nie.”
  • Lettervorming: Verkeerde lettervormingsmetodes kan tot omkerings, verwarring, stadige spoed en onnet werk lei. Voordat kinders met die inoefening van alfabetletters en syfers begin, maak seker jy weet self hoe en waar die lettertjies moet begin (sien ons model hierby).
  • Oefening: Mooi skryf is nie iets wat vanself kom nie. Om ’n handskrif mooi te kry, moet dit ontwikkel word.
  • As ’n linkshandige kind gedwing word om regs te skryf, gaan hy dit ook nie netjies kan doen nie.
  • As jou kind nie baie gemotiveerd is nie of ’n kort aandagspan het, kan hy sy skryfwerk so gou moontlik aframmel, ten koste van gehalte.
  • Vrees kan ook ’n probleem wees, veral as ’n onderwyser of ma te veel druk op hom plaas.
  • Kinders met lae spiertonus kan met skrif sukkel, veral omdat hulle vinnig moeg word. Dit kan met terapie verbeter word.

Hoe ouers kan help

Jy moet realisties wees oor hoeveel aandag jou kind se onderwyseres aan hom kan gee in ’n groot klas. Doen moeite om seker te maak hy vorm sy letters reg en vorder goed met sy skrif. Die belangrikste is dat jou kind veilig voel terwyl hy sy skryfvaardighede oefen:

  • Prys jou kind. Dis belangrik dat hy sukses ervaar.
  • Daar is geen kortpad nie. Hy moet elke dag skrif oefen.
  • Maak seker sy grootmotoriese vaardighede is op standaard deur hom genoeg klim- en kloutertyd te gee. Laat hom met tennisballe speel om sy hand-oog-koördinasie te versterk.
  • Oefen speel-speel sy handspiertjies. Sterk handspiere kweek uithouvermoë. Laat hom bladsye uit ’n telefoongids of ou koerante skeur en dit met een hand in ’n balletjie opfrommel. Daarna kan hy met albei hande gelyktydig ’n papierballetjie in elke hand frommel.
  • Laat hom patrone natrek met dik vetkryt.
  • Laat hom lettertjies vorm met klei.
  • Laat hom lettertjies sorteer – almal met ronde magies bymekaar, almal met steeltjies aan dieselfde kant bymekaar, ensovoorts.
  • Laat hom die klankies sê terwyl hy dit skryf. Gee hom meer as een betekenisassosiasie per letter, soos a vir appel en asblik. (Onthou om nie die alfabetname in grootmenstaal te gebruik nie, maar as klanke.)
  • Moenie sê letters is lelik of verkeerd nie. Begelei hom eerder en sê byvoorbeeld ek gee net ’n halwe sterretjie want die b se regopstrepie is mooi regop, maar sy ronde magie is te maer, en moedig hom aan om te werk vir ’n vol sterretjie.
  • Leer die alfabetletters met ’n rympie aan, soos ’n a is volmagie, stamp sy kop, stamp sy voete.
  • Kry aktiwiteitsboekies wat die beginpunte en rigting van lettertjies in stippellyne aandui sodat hy dit oor en oor doen. Dit moet ’n gewoontebeweging raak.
  • Sit ’n spogkaart teen jou kind se kamermuur op en plak sterretjies vir spoggerige skryfwerk daarop of stal sy skryfwerk in jou huis uit.
  • As hy sukkel met sy potloodgreep, gaan terug na ’n dikker potlood. Sommige kenners beveel driehoekige potlode aan, maar nie almal is ten gunste daarvan nie.
  • As jou kind sukkel om te skryf, laat toets sy oë by ’n optometris wat in kindervisie spesialiseer. En onthou, 20/20-visie is nie altyd voldoende nie; daar kan ook ander oogprobleme wees.

Estie se wennerwenk: As ek kinders leer skryf, gebruik ek ’n soutbord as hulpmiddel. Dis ’n skinkbord vol sout of sand waarin jou kind die letters kan oefen. Vir die kinders is dit lekker, want die foutjies wat kan insluip word net weggeskud en die kind voel nie hy misluk nie.

Die moeilike b en d

Baie kinders verwar b en d. As hy ná die derde kwartaal nog daarmee sukkel, behoort dit in diepte aandag te kry, sê Estie. Help hom om die b en d met ’n rympie of assosiasie te onderskei, byvoorbeeld met d begin jy by die dammetjie en dan klim jy op die duikplank en duik in. Laat hom middellynkruising-oefeninge doen soos om baie oorkruis te werk sodat hy meer bewus van sy linker- en regterkant kan wees. Skryf “bed” en teken dan vir hom ’n prentjie daarin sodat hy dit visueel kan oproep om sy b en d te onderskei.

Hou die potlood reg vas

Die skryfhand word bak gehou met die handpalm na bo en die duim effe weg van die ander vier vingers. Draai die hand nou op sy sy sodat die duim boontoe wys. Buig die vingers effens en lê die potlood in die regte posisie. Draai die hand nog verder tot in die regte skryfposisie sodat die pinkie op die skryfvlak rus. Die potlood word slegs deur die middelvingerpunt en die duim vasgehou. Die wysvinger rus net liggies daarop en kan weggevat word sonder dat die posisie van die potlood verander. Die agterkant van die potlood rus teen die kant van die wysvinger en effens hoër as die holte tussen die duim en wysvinger. Die middelvinger behoort ongeveer 2 cm vanaf die potloodpunt te wees. Die vingers is geboë sonder dat dit gespanne is.

Sit mooi reg

Die regte skryfhouding is belangrik vir gehalteskryfwerk en die begin van die skryfproses, maar word dikwels deur ouers afgeskeep, sê Estie en Linda.

  1. Sit regop en reg voor die skryfvlak.
  2. Die skouers moet ewe hoog wees.
  3. Die rug mag effens gekrom wees, maar die borskas mag nie teen die tafelrand vasgedruk word nie.
  4. Die oë moet nagenoeg 30 cm van die skryfoppervlak wees.
  5. Die bene mag nie gekruis wees of om die stoelpote gevleg word nie.
  6. Voete moet plat op die grond wees en nie vorentoe of agtertoe gestoot wees nie.
 
 
 
Shanda Luyt

Shanda Luyt

Shanda Luyt stap al meer as 10 jaar die pad saam met Baba & Kleuter, eers as  assistent-redakteur en deesdae as vryskutskrywer. Sy is 'n ma van drie en is  passievol daaroor dat alle ouers verdien om ingeligte keuses te kan maak na  gelang van hulle en hul kinders se unieke behoeftes en omstandighede. Sy woon in Humansdorp in die Oos-Kaap.

Disclaimer: The advice on this site is for information purposes only. Please consult your health professional.

Add your comment

Comments - 5 comments

Deon Loots

Ek het dieselfde probleem soos Anette Le Roux. My seun graad 9 skryf onleesbaar en ek sou graag iets wil doen om hom te help sodat hy meer leesbaar kan skryf. Hy skryf los.
Posted on Wed, Apr 16th 2014, 11:22

Dorett

Ek het n seun in graad 5 wat sukkel met sy skrif. Hy moes in graad 4 verander van lopendeskrif na weer los skryf sy lopende skrif was heeltemal onleesbaar, hy maak ook nie spasies tussen sy woorde nie en skryf ook soms nie op die lyntjies nie. Hy het nou vir 2 jaar al arbeids terapie ontvang ontvang ek het ook sy oe al laat toets, hy het probleme met sy oogspanning, hy het ook lae spier tones, hy sukkel geweldig om sy lyf regop te hou wanneer hy huiswerk doen en eet. Na 2 jaar se arbeids terapie is die vordering baie gering. Wat nou veroorsaak dat hy soms sy werkstukke moet oor doen agv sy skrif en kry meeste van die tyd nie sy werk betyds klaar in die klas nie. Dis veroorsaak geweldige spanning en gee sy selfvertroue n knou. Is daar enige raad asb.
Posted on Thu, Jan 17th 2013, 07:49

Sharmane

Ek is 'n graad 6 mamma en my kind skryf totaal onleesbaat.Ons het terugeslaan na los skryf want aaneenlopende skrif kan jy nie lees nie.Die los skrif lyk na klomp stokkies met geen spasies tussen nie.Hoe kan ek my kind help om leesbaar te skryf? Baie dankie
Posted on Sun, Sep 16th 2012, 19:52

Lisma Liebenberg

Ek is 'n mamma van 'n Gr 8 leerder wat onleesbaar skryf. Sy skilder fantasies, maar die skrif is onleesbaar. Ek vermoed sy verloor onnodig punte by haar skoolwerk agv haar skrif. Het jy dalk 'n paar oefeninge wat ek met haar kan doen? Ek het gedink aan dot-to-dot boeke te koop en haar tussen die lyne strepe te laat trek. Wat kan ek nog doen?
Posted on Thu, Jun 21st 2012, 11:13

Annette le Roux

Ek is dringend opsoek na oefeninge om vir Graad 8 leerders te gee om hul skrif te verbeter. Sommige leerders se lettervorming is totaal onleesbaar en dit skep probleme met die merk van skriftelike werk. Ek gee tans Afrikaans Eerste Addisionele Taal en die leerders sukkel regtig baie. Is daar enige werksvelle beskikbaar vir die leerders om bv 5 minute per dag in die begin van die periode te kan doen? Ek sou my beroep as onderwyseres nie gestand doen, indien ek nie die probleem aanspreek nie. Met dank Annette
Posted on Sun, Mar 18th 2012, 18:22
Mom to Mom Feed
Poll

How do you feel about kids calling adults by their first names?

It's disrespectful.
Don't have a problem with it.
Not sure how I feel about it.