Rympies vir breintjies

Rympies ontwikkel kinders se taal, dit maak hulle bewus van musikaliteit, en dit help hul geheue en emosionele groei aan. Dié dat kundiges sê ons kan rympies gerus elke dag by ons lewe inweef ...

Wys jou duimpie vir ’n rympie

Min ouers is bewus daarvan dat kleuterrympies ’n geweldig belangrike bousteen in hul kind se taalkundige en emosionele ontwikkeling vorm. Kenners oor leesvaardigheid en kinderontwikkeling het bevind dat kinders wat op vier jaar oud minstens agt kleuterrympies kan opsê, op agt gewoonlik die beste lesers in hul ouderdomsgroep is. ’n Uitdrukking wat uit dié navorsing voortgevloei het, is “Rhymers will be readers”.

Die geheim van die kleutervers lê in die krag van ritme. Volgens Suzanne Down, ’n Amerikaanse navorser oor die helende krag van kinderrympies en poppespel, word ’n kind se natuurlike ritme tydens die geboorteproses versteur. ’n Baba het nodig dat sy innerlike ritme van buite af deur sy ouers, en veral sy ma, herstel word. Die ma begin dan om ’n daaglikse ritme van voeding, slaap, sus en sagte slaapliedjies te vestig, wat later versterk word deur ’n vaste roetine.

Verstaan is van die baan

Wanneer ’n mens kinderrympies vir babas en kleuters opsê of voorlees, is die betekenis van die woorde noodwendig ondergeskik aan die ritme en rym. Selfs al verstaan kleintjies nie altyd wat hulle opsê nie, onthou hulle die woorde op grond van die ritme en klank. Tog beïnvloed hierdie gebrek aan begrip glad nie hul plesier in die rympies of die uitwerking daarvan nie.

Die opsê van rympies is baie goed vir kinders se taalkundige ontwikkeling. Dit help om woordgeheue te ontwikkel en dit vestig ’n taal se patrone hul onderbewussyn. Woorde, frases, struktuur en uitdrukkings word geabsorbeer en wanneer hierdie woorde in die kind se kop begin neerslag vind in sy daaglikse gesprekke, het jy skielik ’n kind wat haarself goed kan uitdruk. Druk deur, meneer. Baie ouers is geneig om rympies af te maak as te ingewikkeld vir kleuters, veral as die woorde aan die kind onbekend is of as sy belangstelling verloor.

Die Afrikaanse digter Antjie Krog se derde kinderrympieboek, Fynbosfeetjies, het vroeër vanjaar verskyn, en daarin maak die spesifieke verwysings na plantname en die natuur die boek oënskynlik te moeilik vir die gemiddelde kleuter. “Daar is vanselfsprekend moeiliker woorde in rympies omdat jy binne ’n ritme- en klankpatroon moet werk en noodwendig woorde moet gebruik wat dalk nie so alledaags is nie,” sê sy. “Ek beskou dit egter as ’n wonderlike manier om ’n kind se taal te verbreed.

Toe ek onlangs vir my kleinkind die boek Is Daar Plek op Jou Besem lees wat deur Philip de Vos vertaal is, kom ons af op die woord ‘litte’ wat noodwendig moes rym met ‘o jitte’. Ek kon toe vir haar verduidelik wat dit is, en ’n uitdrukking soos ‘roer jou litte’ het toe ook sommer betekenis gekry en ons gebruik dit nou gereeld.” Sy voel sterk dat ouers die rympies deel moet maak van kinders se daaglikse verwysingsraamwerk.

“Rympies moet deel wees van die taal in jou huis en ’n manier om ’n nuwe dimensie te gee aan die dinge wat jou kind ervaar. Dit hoef nie eens volledige rympies te wees nie, maar sinsnedes soos Allawiek! Allawak! Ons Gaan Pannekoek Bak! kan ’n gevestigde praktyk prettig inlei. “So sal ’n rympie soos Klop Klop Hamertjie altyd opgesê word wanneer ons êrens voor ’n toe deur te staan kom of wanneer iemand aan ’n deur klop. Selfs sinsnedes uit gedigte vir volwassenes kan ingespan word. O Koud is die Windjie en Skraal van Eugene Marais is tog ’n baie kreatiewer uitdrukking as ‘Sjoe, maar dis koud!’ ”